{"id":353889,"date":"2026-11-02T10:03:55","date_gmt":"2026-11-02T09:03:55","guid":{"rendered":"https:\/\/www.liberdomus.it\/product\/testamenti-bergamaschi-del-xiii-secolo-9788868094850-2\/"},"modified":"2026-11-02T10:03:55","modified_gmt":"2026-11-02T09:03:55","slug":"testamenti-bergamaschi-del-xiii-secolo-9788868094850-2","status":"publish","type":"product","link":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/prodotto\/testamenti-bergamaschi-del-xiii-secolo-9788868094850-2\/","title":{"rendered":"Testamenti bergamaschi del XIII secolo"},"content":{"rendered":"<p>Il gruppo Te.Be.13 si \u00e8 costituito nel 2017 per impulso di Maria Teresa Brolis, medievista libera da tempo impegnata nell\u2019esplorazione degli archivi bergamaschi in tema di storia religiosa e sociale. Questi due volumi sono dunque il risultato di un lavoro collettivo durato poco meno di un decennio. Lo ha \u201cospitato\u201d l\u2019Ateneo di scienze, lettere ed arti di Bergamo: nel sito del quale \u00e8 consultabile il database Te.Be.13, comprensivo anche della riproduzione dei pezzi, che \u00e8 il versante informatico di questa edizione cartacea. Edizione che consiste di 114 documenti, divisi tra testamenti veri e propri, estratti di testamento, codicilli e notizie di testamenti perduti. Essi sono stati reperiti presso l\u2019Archivio di Stato (Archivio notarile), l\u2019Archivio storico diocesano e la Biblioteca civica \u201cAngelo Mai\u201d di Bergamo; un documento \u00e8 nell\u2019Archivio di Stato di Milano. I soggetti sono 100 uomini e 14 donne. Le donne in verit\u00e0 sono 15, poich\u00e9 c\u2019\u00e8 anche un testamento, se tale pu\u00f2 dirsi, dettato da madre e figlia (n. 28). La distribuzione nel tempo, per venticinquenni, vede 4 unit\u00e0 documentarie tra 1201 e 1225, 8 tra 1226 e 1250, 15 tra 1251 e 1275, 87 tra 1276 e 1300. A redigere questi documenti intervengono, a vario titolo, 116 notai; spiccano quantitativamente i 31 testamenti rogati dal notaio Pietro Lorenzoni, attivo prima a Vertova e poi in citt\u00e0 tra 1276 e 1295. L\u2019edizione, condotta seguendo i criteri invalsi nella diplomatica italiana (e, di qui, europea) ma anche innovandoli in pi\u00f9 punti, \u00e8 accompagnata, e questa \u00e8 la novit\u00e0 pi\u00f9 spiccata dell\u2019opera, dalla traduzione in lingua italiana. Le risorse di un corpus documentario duecentesco nella prospettiva storicolinguistica, davvero insospettabili e comunque non molto valorizzate in ambito specialistico, sono rivelate in un saggio specifico, Il mondo delle parole. Se, infine, l\u2019introduzione e l\u2019indicizzazione fanno parte della tradizione editoriale per imprese di questo tipo, qualche pretesa di originalit\u00e0 l\u2019hanno gli Allegati, esito di un trattamento quantitativo dei dati offerti dall\u2019edizione.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Il gruppo Te.Be.13 si \u00e8 costituito nel 2017 per impulso  [&#8230;]<\/p>\n","protected":false},"featured_media":353887,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"product_brand":[],"product_cat":[72368,72367],"product_tag":[],"editore":[27634],"autore":[],"curatore":[73469],"condizione":[26342],"lingua":[26340],"tipo_edizione":[],"tipo_pubblicazione":[24232],"dewey":[25666,70258],"genere":[],"contenuto":[24238],"class_list":{"0":"post-353889","1":"product","2":"type-product","3":"status-publish","4":"has-post-thumbnail","6":"product_cat-ancient-and-medieval-history","7":"product_cat-politics-economics-law","8":"editore-centro-italiano-di-studi-sullalto-medioevo","9":"curatore-aa-vv-8","10":"condizione-new","11":"lingua-italian","12":"tipo_pubblicazione-monograph","13":"dewey-law","14":"dewey-medieval-history","15":"contenuto-indice-en","17":"first","18":"instock","19":"featured","20":"shipping-taxable","21":"purchasable","22":"product-type-simple"},"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v25.8 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Testamenti bergamaschi del XIII secolo - Liberdomus<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/prodotto\/testamenti-bergamaschi-del-xiii-secolo-9788868094850-2\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Testamenti bergamaschi del XIII secolo - Liberdomus\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Il gruppo Te.Be.13 si \u00e8 costituito nel 2017 per impulso [...]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/prodotto\/testamenti-bergamaschi-del-xiii-secolo-9788868094850-2\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Liberdomus\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"2 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/prodotto\/testamenti-bergamaschi-del-xiii-secolo-9788868094850-2\/\",\"url\":\"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/prodotto\/testamenti-bergamaschi-del-xiii-secolo-9788868094850-2\/\",\"name\":\"Testamenti bergamaschi del XIII secolo - Liberdomus\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/prodotto\/testamenti-bergamaschi-del-xiii-secolo-9788868094850-2\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/prodotto\/testamenti-bergamaschi-del-xiii-secolo-9788868094850-2\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.liberdomus.it\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/9788868094850.jpg\",\"datePublished\":\"2026-11-02T09:03:55+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/prodotto\/testamenti-bergamaschi-del-xiii-secolo-9788868094850-2\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/prodotto\/testamenti-bergamaschi-del-xiii-secolo-9788868094850-2\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/prodotto\/testamenti-bergamaschi-del-xiii-secolo-9788868094850-2\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/www.liberdomus.it\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/9788868094850.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.liberdomus.it\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/9788868094850.jpg\",\"width\":552,\"height\":564,\"caption\":\"copertina_libro_isbn_9788868094850\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/prodotto\/testamenti-bergamaschi-del-xiii-secolo-9788868094850-2\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Shop\",\"item\":\"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/shop\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Testamenti bergamaschi del XIII secolo\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/\",\"name\":\"Liberdomus\",\"description\":\"La tua libreria a casa\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Testamenti bergamaschi del XIII secolo - Liberdomus","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/prodotto\/testamenti-bergamaschi-del-xiii-secolo-9788868094850-2\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Testamenti bergamaschi del XIII secolo - Liberdomus","og_description":"Il gruppo Te.Be.13 si \u00e8 costituito nel 2017 per impulso [...]","og_url":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/prodotto\/testamenti-bergamaschi-del-xiii-secolo-9788868094850-2\/","og_site_name":"Liberdomus","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"2 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/prodotto\/testamenti-bergamaschi-del-xiii-secolo-9788868094850-2\/","url":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/prodotto\/testamenti-bergamaschi-del-xiii-secolo-9788868094850-2\/","name":"Testamenti bergamaschi del XIII secolo - Liberdomus","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/prodotto\/testamenti-bergamaschi-del-xiii-secolo-9788868094850-2\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/prodotto\/testamenti-bergamaschi-del-xiii-secolo-9788868094850-2\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.liberdomus.it\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/9788868094850.jpg","datePublished":"2026-11-02T09:03:55+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/prodotto\/testamenti-bergamaschi-del-xiii-secolo-9788868094850-2\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/prodotto\/testamenti-bergamaschi-del-xiii-secolo-9788868094850-2\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/prodotto\/testamenti-bergamaschi-del-xiii-secolo-9788868094850-2\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.liberdomus.it\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/9788868094850.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.liberdomus.it\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/9788868094850.jpg","width":552,"height":564,"caption":"copertina_libro_isbn_9788868094850"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/prodotto\/testamenti-bergamaschi-del-xiii-secolo-9788868094850-2\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Shop","item":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/shop\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Testamenti bergamaschi del XIII secolo"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/#website","url":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/","name":"Liberdomus","description":"La tua libreria a casa","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/wp-json\/wp\/v2\/product\/353889","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/wp-json\/wp\/v2\/product"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/product"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/353887"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=353889"}],"wp:term":[{"taxonomy":"product_brand","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/wp-json\/wp\/v2\/product_brand?post=353889"},{"taxonomy":"product_cat","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/wp-json\/wp\/v2\/product_cat?post=353889"},{"taxonomy":"product_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/wp-json\/wp\/v2\/product_tag?post=353889"},{"taxonomy":"editore","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/wp-json\/wp\/v2\/editore?post=353889"},{"taxonomy":"autore","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/wp-json\/wp\/v2\/autore?post=353889"},{"taxonomy":"curatore","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/wp-json\/wp\/v2\/curatore?post=353889"},{"taxonomy":"condizione","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/wp-json\/wp\/v2\/condizione?post=353889"},{"taxonomy":"lingua","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/wp-json\/wp\/v2\/lingua?post=353889"},{"taxonomy":"tipo_edizione","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tipo_edizione?post=353889"},{"taxonomy":"tipo_pubblicazione","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tipo_pubblicazione?post=353889"},{"taxonomy":"dewey","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/wp-json\/wp\/v2\/dewey?post=353889"},{"taxonomy":"genere","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/wp-json\/wp\/v2\/genere?post=353889"},{"taxonomy":"contenuto","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/wp-json\/wp\/v2\/contenuto?post=353889"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}