{"id":353094,"date":"2026-09-30T10:37:26","date_gmt":"2026-09-30T08:37:26","guid":{"rendered":"https:\/\/www.liberdomus.it\/product\/capitolare-di-lotario-e-luniversita-9788820511715-2\/"},"modified":"2026-09-30T10:37:26","modified_gmt":"2026-09-30T08:37:26","slug":"capitolare-di-lotario-e-luniversita-9788820511715-2","status":"publish","type":"product","link":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/prodotto\/capitolare-di-lotario-e-luniversita-9788820511715-2\/","title":{"rendered":"Il capitolare di Lotario e l\u2019Universit\u00e0 di Pavia, 825-1925-2025  : storia e invenzione di una tradizione"},"content":{"rendered":"<p>Nel 1925, in reazione alla recente istituzione dell\u2019Universit\u00e0 degli Studi di Milano, Pavia celebr\u00f2 Lotario I come suo fondatore, facendo leva sul fatto che un capitolare emanato da questo re esattamente 1.100 anni prima a Corteolona menzionasse la citt\u00e0 fra le varie sedi dell\u2019insegnamento ecclesiastico nell\u2019Italia settentrionale e centrale. In realt\u00e0, prima di quello di Lotario, di miti di origine l\u2019Universit\u00e0 di Pavia ne aveva conosciuti gi\u00e0 altri due: la sua fondazione era stata attribuita, ben prima e con maggiore convinzione, ai re longobardi oppure a Carlo Magno, che l\u2019avrebbe creata in contemporanea con Parigi. A un secolo di distanza da quel 1925, i saggi contenuti in questo volume, frutto di un convegno tenutosi nel maggio 2025, vogliono rimettere in prospettiva quei miti, la loro nascita, la loro diffusione e le ragioni che li hanno generati: si propone di farne, insomma, una storia critica, che \u00e8 spesso rivelatrice e istruttiva. Una conseguenza dei miti di fondazione, d\u2019altra parte, \u00e8 quella di rendere pi\u00f9 difficile percepire le reali condizioni culturali di un ambiente: nel caso di Pavia, l\u2019Alto Medioevo, in particolare l\u2019XI secolo, vide fiorire un nuovo modo di interpretare le leggi longobarde, franche e sassoni, che consisteva nell\u2019impiegare, come strumento concettuale, il diritto romano raccolto da Giustiniano nel Corpus Iuris. Qualche decennio pi\u00f9 tardi, il riuso del diritto romano a Bologna diede vita effettivamente alle universit\u00e0 come forma di insegnamento superiore. \u00c8 anche di questo specifico momento pavese della cultura giuridica europea che si occupa il volume. Vengono presentati in particolare i risultati della recente riedizione di alcune delle fonti giuridiche pi\u00f9 significative di questa importante stagione, che la critica dei miti e la storiografia giuridica aiutano a riscoprire.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nel 1925, in reazione alla recente istituzione dell\u2019Universit\u00e0 degli Studi  [&#8230;]<\/p>\n","protected":false},"featured_media":353093,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"product_brand":[],"product_cat":[24164,51771],"product_tag":[],"editore":[27796],"autore":[],"curatore":[77211,77212,77213,46713],"condizione":[26342],"lingua":[26340],"tipo_edizione":[],"tipo_pubblicazione":[24232],"dewey":[25696,26221],"genere":[24213],"contenuto":[24238],"class_list":{"0":"post-353094","1":"product","2":"type-product","3":"status-publish","4":"has-post-thumbnail","6":"product_cat-history","7":"product_cat-pedagogy","8":"editore-cisalpino","9":"curatore-bougard-francois","10":"curatore-fugazza-emanuela","11":"curatore-madonna-michele","12":"curatore-mantovani-dario","13":"condizione-new","14":"lingua-italian","15":"tipo_pubblicazione-monograph","16":"dewey-education","17":"dewey-italian-peninsula-adjacent-islands","18":"genere-atti-di-convegno-en","19":"contenuto-indice-en","21":"first","22":"availability_to_be_verified","23":"shipping-taxable","24":"product-type-simple"},"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v25.8 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>capitolare di Lotario e l\u2019Universit\u00e0 di Pavia, 825-1925-2025 : storia e invenzione di una tradizione - Liberdomus<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/prodotto\/capitolare-di-lotario-e-luniversita-9788820511715-2\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"capitolare di Lotario e l\u2019Universit\u00e0 di Pavia, 825-1925-2025 : storia e invenzione di una tradizione - Liberdomus\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Nel 1925, in reazione alla recente istituzione dell\u2019Universit\u00e0 degli Studi [...]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/prodotto\/capitolare-di-lotario-e-luniversita-9788820511715-2\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Liberdomus\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"1 minute\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/prodotto\/capitolare-di-lotario-e-luniversita-9788820511715-2\/\",\"url\":\"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/prodotto\/capitolare-di-lotario-e-luniversita-9788820511715-2\/\",\"name\":\"capitolare di Lotario e l\u2019Universit\u00e0 di Pavia, 825-1925-2025 : storia e invenzione di una tradizione - Liberdomus\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/prodotto\/capitolare-di-lotario-e-luniversita-9788820511715-2\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/prodotto\/capitolare-di-lotario-e-luniversita-9788820511715-2\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.liberdomus.it\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/9788820511715.jpg\",\"datePublished\":\"2026-09-30T08:37:26+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/prodotto\/capitolare-di-lotario-e-luniversita-9788820511715-2\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/prodotto\/capitolare-di-lotario-e-luniversita-9788820511715-2\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/prodotto\/capitolare-di-lotario-e-luniversita-9788820511715-2\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/www.liberdomus.it\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/9788820511715.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.liberdomus.it\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/9788820511715.jpg\",\"width\":1000,\"height\":1425},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/prodotto\/capitolare-di-lotario-e-luniversita-9788820511715-2\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Shop\",\"item\":\"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/shop\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"capitolare di Lotario e l\u2019Universit\u00e0 di Pavia, 825-1925-2025 : storia e invenzione di una tradizione\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/\",\"name\":\"Liberdomus\",\"description\":\"La tua libreria a casa\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"capitolare di Lotario e l\u2019Universit\u00e0 di Pavia, 825-1925-2025 : storia e invenzione di una tradizione - Liberdomus","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/prodotto\/capitolare-di-lotario-e-luniversita-9788820511715-2\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"capitolare di Lotario e l\u2019Universit\u00e0 di Pavia, 825-1925-2025 : storia e invenzione di una tradizione - Liberdomus","og_description":"Nel 1925, in reazione alla recente istituzione dell\u2019Universit\u00e0 degli Studi [...]","og_url":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/prodotto\/capitolare-di-lotario-e-luniversita-9788820511715-2\/","og_site_name":"Liberdomus","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"1 minute"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/prodotto\/capitolare-di-lotario-e-luniversita-9788820511715-2\/","url":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/prodotto\/capitolare-di-lotario-e-luniversita-9788820511715-2\/","name":"capitolare di Lotario e l\u2019Universit\u00e0 di Pavia, 825-1925-2025 : storia e invenzione di una tradizione - Liberdomus","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/prodotto\/capitolare-di-lotario-e-luniversita-9788820511715-2\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/prodotto\/capitolare-di-lotario-e-luniversita-9788820511715-2\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.liberdomus.it\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/9788820511715.jpg","datePublished":"2026-09-30T08:37:26+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/prodotto\/capitolare-di-lotario-e-luniversita-9788820511715-2\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/prodotto\/capitolare-di-lotario-e-luniversita-9788820511715-2\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/prodotto\/capitolare-di-lotario-e-luniversita-9788820511715-2\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.liberdomus.it\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/9788820511715.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.liberdomus.it\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/9788820511715.jpg","width":1000,"height":1425},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/prodotto\/capitolare-di-lotario-e-luniversita-9788820511715-2\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Shop","item":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/shop\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"capitolare di Lotario e l\u2019Universit\u00e0 di Pavia, 825-1925-2025 : storia e invenzione di una tradizione"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/#website","url":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/","name":"Liberdomus","description":"La tua libreria a casa","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/wp-json\/wp\/v2\/product\/353094","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/wp-json\/wp\/v2\/product"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/product"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/353093"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=353094"}],"wp:term":[{"taxonomy":"product_brand","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/wp-json\/wp\/v2\/product_brand?post=353094"},{"taxonomy":"product_cat","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/wp-json\/wp\/v2\/product_cat?post=353094"},{"taxonomy":"product_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/wp-json\/wp\/v2\/product_tag?post=353094"},{"taxonomy":"editore","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/wp-json\/wp\/v2\/editore?post=353094"},{"taxonomy":"autore","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/wp-json\/wp\/v2\/autore?post=353094"},{"taxonomy":"curatore","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/wp-json\/wp\/v2\/curatore?post=353094"},{"taxonomy":"condizione","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/wp-json\/wp\/v2\/condizione?post=353094"},{"taxonomy":"lingua","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/wp-json\/wp\/v2\/lingua?post=353094"},{"taxonomy":"tipo_edizione","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tipo_edizione?post=353094"},{"taxonomy":"tipo_pubblicazione","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tipo_pubblicazione?post=353094"},{"taxonomy":"dewey","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/wp-json\/wp\/v2\/dewey?post=353094"},{"taxonomy":"genere","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/wp-json\/wp\/v2\/genere?post=353094"},{"taxonomy":"contenuto","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.liberdomus.it\/en\/wp-json\/wp\/v2\/contenuto?post=353094"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}